O Komunii świętej słów kilka

Ksiądz Arcybiskup Sławoj Leszek Głódź, w związku ze stanem epidemii, wydał szereg zarządzeń dotyczących różnych przestrzeni życia Kościoła gdańskiego. Podajemy część związaną z Komunią świętą:

Komunia Święta na rękę i do ust
W Komunikacie Rady Stałej Konferencji Episkopatu Polski z 12 marca 2020 r. napisano: „Przypominamy, że przepisy liturgiczne Kościoła przewidują przyjmowanie Komunii Świętej na rękę, do czego teraz zachęcamy”, a w Informacji Kurii Metropolitalnej Gdańskiej z 11 marca 2020 r. podano wcześniej: „Przypominamy o możliwości przyjmowania Komunii Świętej na rękę, co w obecnej nadzwyczajnej sytuacji może być, zwłaszcza w przypadku osób chorych czy starszych, szczególną formą miłości bliźniego”.

Z powyższych cytatów wynika, że omawiane dokumenty mówią o możliwości przyjmowania Komunii Świętej na rękę, do czego Pasterze Kościoła w Polsce w tym czasie zachęcają, i którą należy traktować priorytetowo. Nie oznacza to jednak, że można odmówić Komunii Świętej do ust, jeśli wierny o to poprosi. Może to dotyczyć zwłaszcza osób starszych, np. chodzących o kulach.

Przypomina się zatem, że „każdy wierny zawsze ma prawo według swego uznania przyjąć Komunię Świętą do ust” (Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, „Redemptionis Sacramentum”, Instrukcja o tym, co należy zachowywać, a czego unikać w związku z Najświętszą Eucharystią, 25.03.2004, nr 92). W związku z tym nikomu nie można nakazywać przyjęcia Komunii Świętej na rękę, można tylko do tego zachęcać (zgodnie z zarządzeniem Rady Stałej KEP z dn. 12.03.2020).
Bardzo prosimy księży, aby na Mszy Świętej, bezpośrednio przed obrzędem Komunii Świętej zwracali się do wiernych z komentarzem, nie tylko podkreślającym zachętę do przyjmowania Komunii na rękę, ale także objaśniającym poprawne wykonanie, a przede wszystkim sens tego gestu. Można to uczynić tymi lub podobnymi słowami:

Drodzy wierni! W czasie stanu epidemii Pasterze Kościoła w Polsce zachęcają nas szczególnie, abyśmy przyjmowali Komunię Świętą na rękę. Ręce tak wiele mówią o ludzkim życiu, o pracy i czynieniu dobra. To dla nas zaszczyt! Swoimi rękami możemy przyjąć Chrystusa, budując dla Niego tron, tak blisko naszego serca. Ciało Pańskie przyjmujemy na lewą dłoń podtrzymywaną przez prawą, a następnie, stojąc jeszcze przed kapłanem, prawą ręką wkładamy świętą Hostię do ust. Wiemy, że dla niektórych wiernych może to stanowić duchowy lęk, ale prosimy o heroizm wiary, odwagę spotkania z Chrystusem właśnie w ten sposób, w trosce o zdrowie wszystkich, tak jak Jezus z miłością troszczył się o każdego.

Osobom, które pragną jednak przyjąć Komunię Świętą do ust, aby nie naruszyć ich wrażliwości, należy jej koniecznie udzielić. Czyni się to zaraz po zakończeniu rozdzielania Komunii wiernym przyjmującym na rękę lub u oddzielnego szafarza. Porządek Komunii winien być wyraźnie zapowiedziany przez celebransa lub księdza proboszcza. W jednym szeregu można rozdzielać Komunię Świętą do ust, a w drugim – na rękę. Wiernych przyjmujących Komunię Świętą na rękę zachęca się, by uprzednio, w miarę możliwości, zdezynfekowali dłonie.

W przypadku przyjmowania Komunii na rękę obowiązkiem wiernego jest spożycie Komunii Świętej przy kapłanie, a obowiązkiem kapłana dopilnowanie, aby wierny to uczynił. Nie wolno odchodzić z Hostią na dłoni od ołtarza.
Pojawiają się wątpliwości, zgłaszane przez księży proboszczów, co zrobić w sytuacji, gdy wierny prosi o Komunię na rękę a trzyma na dłoni chusteczkę lub ma założone gumowe rękawiczki. Aby nie odmawiać przyjęcia Komunii Świętej można delikatnie zasugerować inną formę jej przyjęcia. Warto przygotować też specjalny pojemnik, w którym wierny będzie mógł od razu chusteczkę pozostawić.

Komunii Świętej udziela się wiernym wyłącznie pod postacią chleba.
W kontekście tych zaleceń, w tym tak szczególnym czasie, niech nie dzielą nas długie dyskusje o formie przyjmowania Komunii, ale niech jednoczy nas prawdziwa miłość do Jezusa Eucharystycznego i wzajemna troska o siebie.

Komunia duchowa

Istnieje również możliwość przyjmowania Komunii w sposób duchowy. Kongregacja Nauki Wiary w dokumencie z 1983 r. stwierdziła, że chrześcijanin może otrzymać owoce sakramentu za pośrednictwem samego tylko pragnienia Eucharystii (zob. Kongregacja Nauki Wiary, Sacerdotium ministeriale, 6.08.1983, 4.), zaś papież Benedykt XVI przypomniał, że „nawet wtedy, kiedy nie jest możliwe przystąpienie do sakramentalnej Komunii, uczestnictwo we Mszy Świętej pozostaje konieczne, ważne, znaczące i owocne. W tej sytuacji dobrze jest żywić pragnienie pełnego zjednoczenia z Chrystusem, za pomocą, na przykład, praktyki komunii duchowej” (Sacramentum caritatis, 55).

Praktyka Komunii duchowej w nauczaniu Kościoła dotyczy zwłaszcza chrześcijan cierpiących z powodu prześladowań czy braku kapłanów, ale zaleca się ją także wszystkim, którzy z innych, obiektywnych względów nie mogą uczestniczyć we Mszy świętej, na przykład chorym, czy uwięzionym. Aktualna sytuacja związana z pandemią i możliwością zarażania się wpisuje się w katalog wyżej wymienionych przyczyn aktów Komunii duchowej.

Mogą ją przyjmować wszyscy, także ci, którzy przyjęli Komunię Świętą w danym dniu w kościele. Co więcej, można ją praktykować wielokrotnie w ciągu jednego dnia, gdyż celem życia chrześcijańskiego jest nieustanne zjednoczenie z Bogiem. Należy przypomnieć, że Komunia duchowa to akt modlitewny, którego celem jest osiągnięcie takiej bliskości z Jezusem, jaką daje nam przyjmowanie Go w sakramencie Jego Ciała i Krwi. Choć Komunia duchowa jest ograniczona tylko do wewnętrznego aktu wiary, jednak może przynieść pogłębienie więzi z Jezusem, pomóc w walce z pokusami i uwrażliwić na innych ludzi.

Możliwość przyjęcia Komunii duchowej mają wierni zgromadzeni zarówno w świątyni, jak również uczestniczący we Mszy Świętej transmitowanej przez media, a także chorzy i cierpiący. W przyjmowaniu Komunii w formie duchowej trzeba uwzględnić trzy elementy: 1) wzbudzić wiarę w realną obecność Chrystusa w Eucharystii; 2) wzbudzić miłość ku Niemu; 3) wzbudzić pragnienie, aby Jezus zechciał duchowo wejść w nasze życie.

5. Istnieje możliwość, aby wierni, którzy łączą się duchowo ze wspólnotą Kościoła poprzez transmisję Mszy Świętej za pośrednictwem telewizji, radia lub Internetu, mogli w wyznaczonych godzinach przyjąć Komunię Świętą w kościele, podchodząc pojedynczo w taki sposób, aby zachować normy bezpieczeństwa.

6. Przypominamy, że już teraz można skorzystać z Komunii Świętej wielkanocnej. Jej czas obejmuje okres od Środy Popielcowej (26 lutego 2020 r.) do Niedzieli Trójcy Świętej (7 czerwca 2020 r.) [Decyzja 205. Zebrania Plenarnego KEP z 21 marca 1985 r].