Św. Antoni

Krótka biografia św. Antoniego z Padwy1 – o. Norbert M. Siwiński OFMConv

Antoni z Padwy jest jednym z najbardziej znanych Świętych Kościoła katolickiego. W cieniu popularności jako Cudotwórcy i Patrona pozostają jego wielkie zasługi jako pierwszego nauczyciela w zakonie franciszkańskim. Historia dostrzegła w Antonim nie tylko teologa wczesnej scholastyki,
ale również mistrza życia duchowego i świadkiem rozwoju teologii w tradycji augustiańskiej i franciszkańskiej.
Św. Antoni był teologiem, był mistrzem, był doktorem scholastycznym, ale w scholastyce z początku XIII wieku2.

Święty z Padwy pochodził z Portugalii. Urodził się w Lizbonie 15 sierpnia 1195 roku w Święto Wniebowzięcia NMP3. Na chrzcie otrzymał imię Ferdynand4. W 1210 roku, mając 15 lat wstąpił do klasztoru San Vicenzo
de Fora
Kanoników Regularnych Św. Augustyna w Lizbonie. Po dwóch latach, poszukując lepszych warunków do modlitwy i studium, przeniósł się
do klasztoru w Coimbrze, gdzie prawdopodobnie w 1219 roku przyjął święcenia kapłańskie.

W 1220 roku Ferdynand był świadkiem pogrzebu pięciu franciszkanów zamordowanych przez mahometan w Maroko5. Chcąc naśladować ideał życia św. Franciszka z Asyżu6 oraz poświęcić się pracy misyjnej tak jak bracia, którzy zginęli w Maroko, wstąpił do wspólnoty św. Franciszka w Olivanez7, gdzie przyjął również imię zakonne Antoni8.

Po uzyskaniu zgody przełożonych, Antoni udał się w misyjnym zapale
w podróż do Maroka
9. Nagła choroba i załamanie zdrowotne wymusiły jednak na młodym franciszkaninie rezygnację z tych planów i powrót do ojczyzny. Liczne biografie określają ten moment jako punkt zwrotny10 w życiu Świętego: gwałtowna burza zapędziła statek na Sycylię, a sam Antoni już nigdy nie powrócił do Portugalii11.

W roku 1221 odbywała się w Asyżu kapituła generalna nowego zakonu. Antoni udał się tam i spotkał się ze św. Franciszkiem12. Po skończonej kapitule oddał się pod władzę brata Gracjana, prowincjała Emilii i Romanii,
który wyznaczył mu erem w Montepaolo w pobliżu Forli
13. Czas tam spędzony wykorzystał na pogłębienie życia wewnętrznego. Ze szczególnym zamiłowaniem studiował Pismo Święte14.

Kolejnym punktem zwrotnym w życiu Antoniego było płomienne kazanie, jakie miał wygłosić podczas liturgii święceń w Forli15. Przełożeni zakonni dostrzegli talent i wiedzę żyjącego dotąd w ukryciu zakonnika. Sława jego kazań dotarła do samego św. Franciszka. Ojciec Zakonu, pisząc do niego osobisty list16, mianował go pierwszym nauczycielem teologii17 w rodzinie franciszkańskiej18. Niezwykły dar kaznodziejski i wielość cudów19 gromadziły przy nim liczne tłumy.

W latach 1225-1227 głosił kazania we Francji i zwalczał szerzące się herezje (stąd nadany mu przez tradycję przydomek „młot na heretyków”)20.
Po powrocie do Italii został wybrany na kapitule generalnej prowincjałem Emilii i Mediolanu
21.

W 1228 roku udaje się do Rzymu – tam Grzegorz IX polecił mu przeprowadzenie rekolekcji dla kolegium kardynalskiego. Osobowość Antoniego wywarła tak silne wrażenie na papieżu, iż nazwał go “Arką Testamentu”22.

W 1230 roku, na kapitule generalnej, Święty zrzekł się urzędu prowincjała
a następnie udał się do Padwy
23, poświęcając się temu, co lubił: modlitwie,
i pokucie, studium i pisaniu kazań, kaznodziejstwu i działalności społecznej
24.

Ziemskie życie Antoniego zakończyło się 13 czerwca 1231 roku. Niecały rok później, 30 maja 1232 roku papież Grzegorz IX zaliczył go w poczet Świętych25. O szybkiej kanonizacji zadecydowały liczne cuda i łaski,
jakie wierni otrzymali za wstawiennictwem nowego Patrona.

W 1946 roku papież Pius XII ogłosił św. Antoniego Doktorem Kościoła26.

1 W gąszczu licznych biografii św. Antoniego należy zaakcentować opracowania wybitnego znawcy życia i myśli Doktora z Padwy, Vergilio Gamboso – por. V. Gamboso, Per conoscere sant´Antonio. La vita – Il pensiero, Padova 2003; Tenże, Vita di sant´Antonio, Padova 2011, Tenże, Antonio di Padova. Vita e Spiritualitá, Padova 2011.
W języku polskim na szczególną uwagę zasługują opracowania o. Cecyliana Niezgody
– por.
C. Niezgoda, Św. Antoni Padewski, Warszawa 1984; Tenże, Św. Antoni z Padwy. Życie i nauczanie, Kraków 2002 (dalej jako: AP).

2 Por. C. Niezgoda, Św. Antoni Padewski, dz. cyt., s. 126.

3 Wszyskie daty z życia św. Antoniego zostały uzgodnione z chronologią opracowaną przez Veriglio Gamboso – por. Tavola chronologica w: V. Gamboso, Antonio di Padova.
Vita e Spiritualitá
, dz. cyt., s. 15-22.

4 Por. J. Tousseart, Antonius von Padua. Versuch einer kritischen Biographie, Köln, 1967, s. 140.

5 Historyczny związek pomiędzy śmiercią pierwszych męczenników franciszkańskich
a wstąpieniem Ferdynanda do zakonu minorytów był tematem sympozjum, jakie odbyło się 11 czerwca 2010. Akta sympozjum dostępne są w wydaniu książkowym –
por.
Dai protomartyri francescani a Sant´Antonio di Padova. Atti della Giornata internazionale di studi. Terni, 11 giugno 2010, (red. L. Bertazzo, G. Cassio), Padova 2011.

6 Por. P. Severn, S. Anthony of Padua: In search of the Evangelical Doctor, Peterborough 2011, s. 34-35.

7 Por. I. O´Brien, Enter Saint Anthony. Life oft he Wonder-Worker of Padua, New Jersey 1947, s. 14-15.

8 Por. M. Farnum, Sankt Antonius von Padua. Sein Leben und seine Wunder, Aschaffenburg 1954, s. 61: „Er wählte den Namen Antonius zu ehren des Vaters der Ostmönche“.

9 Por. A. Rigon, La morte dei Protomartiri francescani e la vocazione di Sant´Antonio,
w:
Dai protomartyri francescani a Sant´Antonio di Padova, dz. cyt., s. 59.

10 Por. J. Tousseart, dz. cyt., s. 230-232.

11 Por. A.P. Alkoffer, Antonius von Padua. Franziskaner auf Umwegen, Kevelaer 2012, s. 72-73.

12 Por. AP, s. 56-60.

13 Por. V. Gamboso, Per conoscere sant´Antonio. La vita – Il pensiero, dz. cyt., s. 11.

14 Por. AP, s. 63-64.

15 Por. N. Salvaneschi, Il Santo di Padova, Padova 1955, s. 60-62.

16 Por. Epistola ad Antonium, w: Pisma św. Franciszka z Asyżu. Teksty łacińskie i starowłoskie w polskim przekładzie, Kraków 2009, s. 414, wraz z komentarzem do listu: Tamże, s. 412-413; Źródła Franciszkańskie, Kraków 2005, s. 224; Święci Franciszek i Klara, Pisma, Kraków-Warszawa 2002, s. 59.

17 Por. V. Gamboso, Per conoscere sant´Antonio, dz. cyt., s. 12: „Fu lui il primo maestro di scenza teologica nell´ordine minoritico, e il suo primo grande scrittore e dottore“.

18 Por. C. Paolazzi, Francesco, la teologia e la „Lettera a frate Antonio”, w: Antonio uomo evangelico. Convegno di studi nell´VIII Centenario della nascita e nel 50° di proclamazione a Dottore della Chiesa (red. G. Ravaglia), Padova 1997, s. 39-61.

Por. AP, s. 68.

19 Por. D. Salezze, Un santo, un uomo, Padova 2014, s. 75. Liczne opisy cudów Antoniego zostały zebrane w kronice Liber miraculorum, stanowiącej w wydaniu padewskim kolejny tom Antoniańskich Źródeł Hagiograficznych – por. Fonti agiografiche antoniane, t. 6, Liber miraculorum e altri testi medievali. Testo italiano a fronte (red. V. Gamboso), Padova 1997.

20 Por. A.P. Alkoffer, dz. cyt., s. 94-97.

21 Por. V. Gamboso, Antonio di Padova. Vita e Spiritualitá, dz. cyt., s. 167-171.

22 Por. Fonti agiografiche antoniane, t. 1, Vita Prima o «Assidua» (red. V. Gamboso), Padova 1981, s. 322.324: „Nempe enim talia et tam profunda de Scripturis facundo eructabat eloquio, ut ab ipso domino papa, familiari quadam prerogativa, Archa Testamenti vocaretur“.

23 Por. F. Conconi, Sant´Antonio di Padova. Saggio storico-critico, Padova 1932, s. 114; D. Salezze, dz. cyt., s. 56-58.

24 Por. AP, s. 92.

25 Por. J. Tousseart, dz. cyt., s. 466-470.

26 Por. V. Gamboso, Per conoscere sant´Antonio, dz. cyt., s. 19.